به گزارش روابط عمومی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، همزمان با فرارسیدن ایام سوگواری سرور و سالار شهیدان، کتابی ارزشمند و خواندنی با عنوان «اسرار اسرای حسینی» تألیف جمشید اسمعیلخانی، از فرهنگیان پژوهشگر و معلمان پرکار و خوشسابقه ایران، به دست مؤسسه بوستان کتاب منتشر و روانه بازار نشر شد.
این اثر که در ۳۸۷ صفحه و قطع وزیری تدوین شده است، جلد دوم از مجموعهای است که نویسنده با عشق و ارادتی وصفناپذیر به خاندان عصمت و طهارت (ع) به رشته تحریر درآورده است. جلد اول این کتاب، همگام با اسیران کربلا از فردای روز عاشورا تا پشت دروازههای شام را روایت میکرد و اکنون جلد دوم، روایتگر لحظات پرغصه و اندوهبار ورود کاروان اسیران به شهر شام، خرابه شام، کاخ خضرا و مجلس یزید است.
نویسنده که خود از معلمان دلسوز و پژوهشگران خوشقلم کشور است، با زبانی ساده، روان و در عین حال عمیق و تأثیرگذار، پنج سال از عمر خود را صرف گردآوری این مجموعه از منابع بسیار قوی، معتبر و موثق کرده است. او در مقدمه کتاب با تواضع تمام مینویسد سادهنویسی و رواننویسی را پیشه خود ساخته و از آوردن کلمات و جملات سخت و وهمانگیز دوری جسته تا نیازی به جستوجوی معانی لغات گوناگون از لغتنامهها نباشد.
ساختار کتاب؛ از پیشینه شام تا خرابه شام
کتاب «اسرار اسرای حسینی» با ساختاری منظم و هدفمند در چهار فصل تدوین شده است که هر یک، به فراخور موضوع، به تفصیل به ابعاد مختلف واقعه اسارت اهل بیت (ع) در شام پرداخته است.
فصل اول: پیدایش و پیشینۀ شهر شام
نویسنده در این فصل، با نگاهی پژوهشگرانه و موشکافانه، به بررسی تاریخچه، موقعیت جغرافیایی، وضعیت اعتقادی و دینی، و آداب و سنن مردم شام پرداخته است. او با استناد به منابع معتبر تاریخی، نشان میدهد شهر شام در آستانه ورود اسیران، چگونه فضایی داشت و مردم آن با چه پیشینهای از دشمنی با خاندان علی (ع) تربیت شده بودند.
از جمله مباحث ارزشمند این فصل، بررسی نفوذ بنیامیه در شام، وضعیت اعتقادی مردم شام، شام در قرآن، و نتیجهگیری از مباحث درباره شام و شامیان است. نویسنده با تکیه بر منابع تاریخی، بهخوبی نشان میدهد معاویه چگونه اهالی شام را با اسامی دلخواه خود تربیت کرد و دشمنی با علی (ع) و خاندانش را در دلهای آنان جای داد.
فصل دوم: در شام چه گذشت؟
این فصل، روایتگر لحظات تلخ و اندوهبار ورود کاروان اسیران به شهر شام است. نویسنده با استناد به منابع معتبر، بهتفصیل به شرح وقایع ورود اسیران، عکسالعمل شمر در قبال درخواست امکلثوم، بیان سهل ساعدی از اولین دیدار خود با اسرا، اوضاع شهر شام هنگام ورود اسیران، یاوهگویی و رجزخوانی قاتلان کربلا، و حوادث تلخ خرابه شام پرداخته است.
یکی از بخشهای بسیار تأثیرگذار این فصل، نقل گفتوگوی مفصّل حضرت زینب (س) با سهلبنسعد ساعدی در خرابۀ شام است. نویسنده با قلمی توانا و دلنشین، این گفتوگو را چنان به تصویر میکشد که خواننده خود را در خرابه شام و در میان اسیران حس میکند.
فصل سوم: کاخ خضرا و یزیدبنمعاویه
نویسنده در این فصل، با نگاهی تاریخپژوهانه، به معرفی یزیدبنمعاویه، خصوصیات فردی و اخلاقی او، حکومت و سیاستش، و وقایع مهم دوران خالفت او از جمله واقعۀ کربلا، واقعۀ مکه، و واقعۀ مدینه (حرّه) پرداخته است. او با استناد به منابع تاریخی، چهره واقعی یزید را با عنوان حاکمی مست، بیدین و سنگدل به تصویر میکشد که در برابر مصیبتهای اهل بیت (ع)، شادمانی میکرد و قاتلان کربلا را میستود.
از جمله مباحث جالب این فصل، شرح کیفیت هجوم به خرابه شام، به طناب کشیدن اسیران هنگام خروج از خرابه، و توصیف کاخ خضرا و مجلس یزید است.
فصل چهارم: مجلس یزید
این فصل که مفصلترین بخش کتاب است، به روایت لحظات تلخ و جانسوز حضور اسیران در مجلس یزید اختصاص دارد. نویسنده با استناد به منابع معتبر، بهتفصیل به شرح ورود اسیران به مجلس یزید، اتفاقات مجلس، دستور یزید بر کشتن امام سجاد (ع)، اعتراض سفیر روم، اعتراض رأسالجالوت (عالم یهودی)، اعتراض جاثلیق، و اعتراض ابوبرزه اسلمی پرداخته است.
یکی از بخشهای بسیار زیبا و تأثیرگذار این فصل، روایت خطبه غرّای حضرت سجاد (ع) در مسجد جامع اموی است که نویسنده با قلمی توانا، این خطبه تاریخی را چنان به تصویر کشیده که خواننده، عظمت و شأن امام زینالعابدین (ع) را در برابر یزید و یزیدیان، به خوبی درک میکند.
سبک نوشتاری؛ سادهای دلنشین، روانیای جانسوز
یکی از مهمترین ویژگیهای کتاب «اسرار اسرای حسینی» زبان ساده، روان و در عین حال عمیق و تأثیرگذار آن است. نویسنده که خود از معلمان و پژوهشگران خوشقلم کشور است، با زبانی شیوا و رسا، وقایع تلخ و جانسوز اسارت اهل بیت (ع) را چنان به تصویر کشیده که خواننده، خود را در میان آن حوادث حس میکند.
نثر کتاب، دور از پیچیدگیهای زاید و فضلفروشیهای علمی، اما سرشار از احساس، عاطفه و عشق به خاندان عصمت و طهارت است. نویسنده در مقدمه کتاب بر این نکته تأکید دارد که سادهنویسی و رواننویسی را پیشه خود ساخته و از آوردن کلمات و جملات سخت و وهمانگیز دوری جسته است. این رویکرد، کتاب را برای عموم مخاطبان، از نوجوانان و جوانان تا بزرگسالان، قابل استفاده و لذتبخش ساخته است.
کاربست بجای اشعار فاخر پارسی، استفاده از حکایات و داستانهای پندآموز، و بهرهمندی از نقلقولهای مستقیم از منابع تاریخی، از دیگر ویژگیهای سبک نوشتاری این کتاب است که آن را از یک متن صرفاً تاریخی به اثری ادبی، دلنشین و تأثیرگذار تبدیل کرده است.
نکات برجسته و امتیازات کتاب
۱. جامعیت و پژوهشمحوری: کتاب با تکیه بر منابع معتبر و متعدد تاریخی، اعم از شیعی و سنّی، به نگارش درآمده است.
۲. رویکرد روشمند و ساختار منظم: کتاب با ساختاری منسجم و هدفمند در چهار فصل طراحی شده و از انسجام درونی مطلوبی برخوردار است.
۳. زبان ساده و روان: اثر به زبانی ساده، روان و در عین حال عمیق و تأثیرگذار نگاشته شده که برای طیف گستردهای از مخاطبان قابل استفاده است.
۴. نگاه جامع به واقعه اسارت: نویسنده با نگاهی همهجانبه، به ابعاد مختلف واقعه اسارت اهل بیت (ع) در شام پرداخته و از پیشینه تاریخی شام تا حوادث تلخ خرابه و مجلس یزید را به تصویر کشیده است.
۵. توجه به منابع معتبر: نویسنده با استناد به منابع معتبر تاریخی و روایی، به نگارش این اثر پرداخته و از ذکر منابع و مآخذ غافل نشده است.
۶. پشتوانه عاطفی و معنوی غنی: نویسنده با عشق و ارادتی وصفناپذیر به خاندان عصمت و طهارت (ع)، این اثر را به نگارش درآورده و تقدیم به اسوه صبر و استقامت، حضرت زینب کبری (س) کرده است.
فرجام سخن
کتاب «اسرار اسرای حسینی»، اثری است که میتواند با عنوان مرجعی ارزشمند و خواندنی برای علاقهمندان به تاریخ عاشورا، مبلغان، مداحان، و تمامی دلدادگان به خاندان عصمت و طهارت (ع) مورد استفاده قرار گیرد. این کتاب که به همت مؤسسه بوستان کتاب منتشر شده، هماکنون از طریق وبسایت رسمی این مؤسسه و فروشگاههای معتبر کتاب در دسترس علاقهمندان قرار دارد.
آنچه در این کتاب میخوانید، صرفاً یک روایت تاریخی یا یک مجموعه مقتل نیست؛ بلکه حاصل پنج سال پژوهش و تأمل در واقعهای است که دل هر مسلمان آزادهای را به درد میآورد و اشک را بر گونههایش جاری میسازد. این اثر، بیتردید گامی ارزشمند در جهت ترویج فرهنگ عاشورا و زنده نگهداشتن یاد و خاطره اسیران کربلا خواهد بود. به امید آنکه نویسنده محترم، با عنایت پروردگار متعال، توفیق نگارش جلد سوم و پایانی این مجموعه ارزشمند را نیز بیابد.