سبحانی
1395/10/23 پنجشنبه در نشست عقل گرایی و نقل گرایی در کلام امامیه عنوان شد:  میراث اهل بیت(ع) میراثی عقلانی است نشستی با عنوان عقل گرایی و نقل گرایی در کلام امامیه در پژوهشکده مطالعات اسلامی اصفهان وابسته به دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم برگزار شد.
به گزارش روابط عمومی دفتر تبلیغات اسلامی اصفهان به نقل از ایمنا، در این نشست حجت الاسلام و المسلمین محمدتقی سبحانی عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی به بررسی جایگاه و اهمیت دو منبع عقل و وحی در میان متفکرین شیعه و سنی پرداخت. 
این محقق و پژوهشگر دینی با اشاره به اینکه بررسی آراء و اندیشه های متفکران بدون در نظر داشتن یک نظریه بی نتیجه است، گفت: برای طرح مباحثی از این دست بهتر است نقطه عزیمتمان را نظریه قرار دهیم و از راه استقرایی و جزئی وارد مسئله نشویم. 
وی ادامه داد: بدون در نظر داشتن نظریه برداشت های نادرستی از مصادیق در آراء و اندیشه های یک اندیشمند می شود و گاه انتظاراتی از او داریم که با بینش او سازگار نیست. مثلا نباید تعجب کرد که صدرای شیرازی در دانش فقه یک اخباری باشد در حالی که یک فیلسوف و متکلم برجسته نیز بوده است. ضمن اینکه نظرات جزئی یک اندیشمند چندان مورد اهمیت نیست و ما باید به دنبال چارچوب کلی فکری او باشیم تا بتوانیم درباره او حکم دهیم. لذا در موضوع عقل گرایی و نقل گرایی نیز نقطه آغاز ما نظریات است. 
حجت الاسلام والمسلمین سبحانی با اشاره به اینکه عقل گرایی و نقل گرایی دو گرایش مهم و قابل توجه در جریان اندیشه جهان اسلام است گفت: این دو گرایش در امامیه و اهل سنت هرگز با یکدیگر قابل مقایسه نیستند. در میان اهل سنت معتزله و اهل حدیث نماینده این دو گرایش اند ولی در میان اندیشمندان شیعی این دو گرایش تعریفی متفاوت دارند. در میان اهل سنت نیز به زعم اهل حدیث نص گرایی یا نقل گرایی به معنای نفی و انکار عقل نیست، باب عقل از نظر آنان گشوده است و عقل به عنوان یک منبع مستقل شناخته می شود. از سوی دیگر معتزله معتقدند که میراث حدیثی که شامل قرآن و سنت است در مبانی اعتقادی و بسیاری از فروع دین کارساز نیست، لذا در آثار آنان استناد چندانی به حدیث و آیات نشده است. اما در میان اندیشمندان شیعی چنین بی مهری نسبت به میراث حدیثی نشده و حتی یک اندیشمند شیعی نمی توان یافت که چنین سوءظنی نسبت به میراث حدیثی داشته باشد. 
وی با تأکید بر اینکه میراث اهل بیت(ع) میراثی عقلانی است، گفت: بنابراین باید چنین گفت که جریان نص گرایی در امامیه به هیچ روی مخالفت با عقل نیست.  
عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی درباره تفاوت عقل گرایی و نص گرایی در مذهب تشیع عنوان داشت: شیعه معتقد است فراتر از میراث حدیثی و قرآن چارچوب های عقلانی روشنی داریم که آنها را می شناسیم و بر اساس آنها مشق می کنیم، لذا نیازمند به چیز دیگری نیستیم. پس عقل گرایی در امامیه به معنای مراجعه به نص است در زمانی که عقل توان پاسخگویی به سوالات و مسائل را نداشته باشد.
وی دومین نگاه در میان محدثان امامیه را نگاهی همراه با سوءظن دانست و گفت: در میان بخشی از محدثان امامیه نگاهی همراه با سوءظن به قواعد عقلانی وجود دارد. مثلا سید بن طاووس معتقد است تا زمانی که می توان با مراجعه به نص و وحی پاسخ مسئله ای را یافت، نیازی به ورود به راه های پیچیده و دشوار عقلانی نیست. این نگاه نیز نه اینکه عقل را زیر سوال ببرد، بلکه معتقد است راه عقلانی این است که از همان ابتدای کار به منبع وحیانی مراجعه کنیم.
حجت الاسلام والمسلمین سبحانی با اشاره به اینکه در مکتب اهل بیت(ع) نگاهی متفاوت نسبت به این مسئله وجود دارد، گفت: نکته قابل توجه این است که در مکتب اهل بیت(ع) و متکلمین امامیه در دوران نخستین، نص گرایی و عقل گرایی به معنای امروزین آن نیست و در نزد ایشان جمع بین این دو گرایش مطرح است. بر این اساس نیز شیخ مفید در کتاب اوائل المقالات در پاسخ به کسانی که شیعیان را با معتزلیان یکی می انگاشتند می فرماید ما شیعیان با معتزلیان از حیث عقیدتی متفاوت هستیم. ما در توحید و عدل با آنان مشترکیم اما در مسائل بسیاری با آنان همسو نیستیم. ایشان معتقد است که رسالت وحی شکوفا کردن استعداد عقل است و بنابراین عقل نمی تواند از وحی منفک باشد. معتزله مخالف و اهل حدیث موافق با این نظریه هستند.
وی ادامه داد: کراجکی از شاگردان شیخ مفید نیز معتقد است حقی که معرفت آن واجب است از دو طریق عقل و سمع بدست می آید و عقل مستقلا وجوب نظر ندارد. بنابراین خداوند متعال در هر زمان نبی را فرستاده تا برای عقل انسان بیدارباش بزند. لذا کار وحی روشن کردن مسیرهای عقلانی برای عقل انسان است تا موجب روشن شدن معارف دینی هم بشود.
عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی با تاکید بر اینکه روش انبیا عقلانی نیز بوده است عنوان داشت: انبیا در اثبات توحید، صفات خداوند  و مباحثی از این دست با روش عقلانی عمل می کردند. پس اولین متکلم خود انبیا بودند اما نه به معنای امروزی آن.
وی افزود: بر این اساس از نظر شیعه ما در اثبات اموری همچون توحید و نبوت نیازمند وحی نیستیم، اما در دیگر مسائل اعتقادی نیازمند آنیم. در روایات نیز آمده که خداوند دو حجت بر ما دارد، یکی عقل و دیگری شرع. 
حجت الاسلام والمسلمین سبحانی در پایان ضمن ذکر مثالی اظهار داشت: هشام بن حکم یکی از بزرگترین اندیشمندان شیعه است که در محضر امام صادق و امام موسی کاظم(ع) بوده است. ایشان یکبار به مباحثه با یک اندیشمند معتزلی می پردازد. او به هشام می گوید اگر من موفق به شکست تو شدم، تو به مسلک معتزله در بیا و اگر تو مرا شکست دادی من به مسلک تو. هشام پاسخ بسیار قابل توجهی به او می دهد و می گوید اگر من از تو شکست بخورم نزد امام خود می روم و از او می خواهم که مرا قانع کند و از او می آموزم و در نهایت هر آنچه او گفت را می پذیرم. بنابراین مهم ترین شیوه امامیه در حجت سوال و جواب علمی است.
 
امتیاز دهی
 
 

نسخه قابل چاپ
آخرین اخبار دفتر تبلیغات اسلامی

اختصاص رده نخست برگزاری کرسی های ترویجی به پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی
رییس اداره همکاری های علمی و پژوهشی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی از اختصاص رده نخست برگزاری کرسی های ترویجی به این پژوهشگاه خبر داد.

چهارمین جلسه از دوره آموزشی مبانی ولایت فقیه برگزار شد
چهارمین جلسه از دوره آموزشی مبانی ولایت فقیه به همت دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم برگزار شد.

استقبال چشمگیر نخبگان از سومین همایش فضای مجازی پاک/ برگزاری نمایشگاه در مرکز همایش های غدیر
دبیر اجرایی سومین همایش ملی فضای مجازی پاک در گفتگویی، به ارائه گزارشی پیرامون فعالیت های دبیرخانه این همایش پرداخت و از استقبال چشمگیر شرکت کنندگان در بخش مقالات خبر داد.

توطئه حذف نقش انبیا در تمدن سازی دوران مدرن
پژوهشگر دینی گفت: ما از هزاره اول تا دوران مدرن، جز مواردی اندک نوسانات تمدنی نداریم و این نوسانات بسیار اندک بوده و اغلب می تواند ناشی از خودسری بشر در مقابل نقشه راه تمدنی انبیا باشد.

سه رویکرد تکنولوژی در باب فلسفه تکنولوژی
دبیر علمی نشست تکنولوژی در آینده انقلاب اسلامی ایران گفت: اگر تکنولوژی حاوی ارزش ها باشد، این اشتباه است که ما بخواهیم با رویکرد ابزاری به احیای تمدن اسلامی به واسطه تکنولوژی برویم که حاوی ارزش های غربی است

تکنولوژی به لحاظ مبانی با اسلام در تعارض است/باید تکنولوژی موجود را به لحاظ مبانی و آثار مدیریت کرد
رییس مؤسسه حکمت و فلسفه ایران گفت: تکنولوژی مطلوب اسلامی داریم و با مبانی انسان سازگار است و تکنولوژی موجود را نیز به لحاظ مبانی، اصلاح و به لحاظ ارزش ها و آثار نیز مدیریت کرد.

اعزام مبلغ به مناسبت فاطمیه دوم
اداره کل امور تبلیغی دفتر تبلیغات اسلامی طی اطلاعیه ای از اعزام مبلغ به مناسبت ایام فاطمیه دوم خبر داد. 

طلاب در عرصه تبلیغ نوین نباید صرفاً تولید کننده باشند
نشست مدیران خانواده هنری تبلیغی عقیق با مدیر کل اداره اطلاع‌ رسانی و تبلیغ نوین دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم برگزار گردید.

کتابخانه دیجیتالی دفتر تبلیغات اسلامی به عنوان تجربه موفق ملی انتخاب شد
کتابخانه دیجیتالی دفتر تبلیغات اسلامی، به عنوان تجربه موفق ملی «دومین کنفرانس ملی کتابخانه دیجیتالی: مالکیت فکری» انتخاب شد. 

دوره آموزشی تعمیق باورهای دینی برگزار می شود
مدیرکل امور تبلیغی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم گفت: دوره آموزشی تعمیق باورهای دینی به منظور آموزش شیوه های نوین تربیتی و بیان مفاهیم دینی برگزار می شود.

گزارش تصویری
Guest (PortalGuest)

پورتال اطلاع رسانی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم
مجری سایت : شرکت سیگما