سبحانی
1395/10/23 پنجشنبه در نشست عقل گرایی و نقل گرایی در کلام امامیه عنوان شد:  میراث اهل بیت(ع) میراثی عقلانی است نشستی با عنوان عقل گرایی و نقل گرایی در کلام امامیه در پژوهشکده مطالعات اسلامی اصفهان وابسته به دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم برگزار شد.
به گزارش روابط عمومی دفتر تبلیغات اسلامی اصفهان به نقل از ایمنا، در این نشست حجت الاسلام و المسلمین محمدتقی سبحانی عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی به بررسی جایگاه و اهمیت دو منبع عقل و وحی در میان متفکرین شیعه و سنی پرداخت. 
این محقق و پژوهشگر دینی با اشاره به اینکه بررسی آراء و اندیشه های متفکران بدون در نظر داشتن یک نظریه بی نتیجه است، گفت: برای طرح مباحثی از این دست بهتر است نقطه عزیمتمان را نظریه قرار دهیم و از راه استقرایی و جزئی وارد مسئله نشویم. 
وی ادامه داد: بدون در نظر داشتن نظریه برداشت های نادرستی از مصادیق در آراء و اندیشه های یک اندیشمند می شود و گاه انتظاراتی از او داریم که با بینش او سازگار نیست. مثلا نباید تعجب کرد که صدرای شیرازی در دانش فقه یک اخباری باشد در حالی که یک فیلسوف و متکلم برجسته نیز بوده است. ضمن اینکه نظرات جزئی یک اندیشمند چندان مورد اهمیت نیست و ما باید به دنبال چارچوب کلی فکری او باشیم تا بتوانیم درباره او حکم دهیم. لذا در موضوع عقل گرایی و نقل گرایی نیز نقطه آغاز ما نظریات است. 
حجت الاسلام والمسلمین سبحانی با اشاره به اینکه عقل گرایی و نقل گرایی دو گرایش مهم و قابل توجه در جریان اندیشه جهان اسلام است گفت: این دو گرایش در امامیه و اهل سنت هرگز با یکدیگر قابل مقایسه نیستند. در میان اهل سنت معتزله و اهل حدیث نماینده این دو گرایش اند ولی در میان اندیشمندان شیعی این دو گرایش تعریفی متفاوت دارند. در میان اهل سنت نیز به زعم اهل حدیث نص گرایی یا نقل گرایی به معنای نفی و انکار عقل نیست، باب عقل از نظر آنان گشوده است و عقل به عنوان یک منبع مستقل شناخته می شود. از سوی دیگر معتزله معتقدند که میراث حدیثی که شامل قرآن و سنت است در مبانی اعتقادی و بسیاری از فروع دین کارساز نیست، لذا در آثار آنان استناد چندانی به حدیث و آیات نشده است. اما در میان اندیشمندان شیعی چنین بی مهری نسبت به میراث حدیثی نشده و حتی یک اندیشمند شیعی نمی توان یافت که چنین سوءظنی نسبت به میراث حدیثی داشته باشد. 
وی با تأکید بر اینکه میراث اهل بیت(ع) میراثی عقلانی است، گفت: بنابراین باید چنین گفت که جریان نص گرایی در امامیه به هیچ روی مخالفت با عقل نیست.  
عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی درباره تفاوت عقل گرایی و نص گرایی در مذهب تشیع عنوان داشت: شیعه معتقد است فراتر از میراث حدیثی و قرآن چارچوب های عقلانی روشنی داریم که آنها را می شناسیم و بر اساس آنها مشق می کنیم، لذا نیازمند به چیز دیگری نیستیم. پس عقل گرایی در امامیه به معنای مراجعه به نص است در زمانی که عقل توان پاسخگویی به سوالات و مسائل را نداشته باشد.
وی دومین نگاه در میان محدثان امامیه را نگاهی همراه با سوءظن دانست و گفت: در میان بخشی از محدثان امامیه نگاهی همراه با سوءظن به قواعد عقلانی وجود دارد. مثلا سید بن طاووس معتقد است تا زمانی که می توان با مراجعه به نص و وحی پاسخ مسئله ای را یافت، نیازی به ورود به راه های پیچیده و دشوار عقلانی نیست. این نگاه نیز نه اینکه عقل را زیر سوال ببرد، بلکه معتقد است راه عقلانی این است که از همان ابتدای کار به منبع وحیانی مراجعه کنیم.
حجت الاسلام والمسلمین سبحانی با اشاره به اینکه در مکتب اهل بیت(ع) نگاهی متفاوت نسبت به این مسئله وجود دارد، گفت: نکته قابل توجه این است که در مکتب اهل بیت(ع) و متکلمین امامیه در دوران نخستین، نص گرایی و عقل گرایی به معنای امروزین آن نیست و در نزد ایشان جمع بین این دو گرایش مطرح است. بر این اساس نیز شیخ مفید در کتاب اوائل المقالات در پاسخ به کسانی که شیعیان را با معتزلیان یکی می انگاشتند می فرماید ما شیعیان با معتزلیان از حیث عقیدتی متفاوت هستیم. ما در توحید و عدل با آنان مشترکیم اما در مسائل بسیاری با آنان همسو نیستیم. ایشان معتقد است که رسالت وحی شکوفا کردن استعداد عقل است و بنابراین عقل نمی تواند از وحی منفک باشد. معتزله مخالف و اهل حدیث موافق با این نظریه هستند.
وی ادامه داد: کراجکی از شاگردان شیخ مفید نیز معتقد است حقی که معرفت آن واجب است از دو طریق عقل و سمع بدست می آید و عقل مستقلا وجوب نظر ندارد. بنابراین خداوند متعال در هر زمان نبی را فرستاده تا برای عقل انسان بیدارباش بزند. لذا کار وحی روشن کردن مسیرهای عقلانی برای عقل انسان است تا موجب روشن شدن معارف دینی هم بشود.
عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی با تاکید بر اینکه روش انبیا عقلانی نیز بوده است عنوان داشت: انبیا در اثبات توحید، صفات خداوند  و مباحثی از این دست با روش عقلانی عمل می کردند. پس اولین متکلم خود انبیا بودند اما نه به معنای امروزی آن.
وی افزود: بر این اساس از نظر شیعه ما در اثبات اموری همچون توحید و نبوت نیازمند وحی نیستیم، اما در دیگر مسائل اعتقادی نیازمند آنیم. در روایات نیز آمده که خداوند دو حجت بر ما دارد، یکی عقل و دیگری شرع. 
حجت الاسلام والمسلمین سبحانی در پایان ضمن ذکر مثالی اظهار داشت: هشام بن حکم یکی از بزرگترین اندیشمندان شیعه است که در محضر امام صادق و امام موسی کاظم(ع) بوده است. ایشان یکبار به مباحثه با یک اندیشمند معتزلی می پردازد. او به هشام می گوید اگر من موفق به شکست تو شدم، تو به مسلک معتزله در بیا و اگر تو مرا شکست دادی من به مسلک تو. هشام پاسخ بسیار قابل توجهی به او می دهد و می گوید اگر من از تو شکست بخورم نزد امام خود می روم و از او می خواهم که مرا قانع کند و از او می آموزم و در نهایت هر آنچه او گفت را می پذیرم. بنابراین مهم ترین شیوه امامیه در حجت سوال و جواب علمی است.
 
امتیاز دهی
 
 

نسخه قابل چاپ
آخرین اخبار دفتر تبلیغات اسلامی

معرفی گفتمان نخبگان علوم انسانی
هدف اصلی دورۀ آموزشی گفتمان ایجاد ظرفیت علمی ‌‎لازم در دانشجویان نخبه علوم انسانی برای ورود فعال به عرصۀ گفتمان‌سازی، آموزش، پژوهش و نظریه‌پردازی در مطالعات انتقادی علوم انسانی و علوم انسانی اسلامی ‌‎می‌‎باشد.

برگزاری دوره آموزش روزنامه‌نگاری توسط انجمن سواد‌ رسانه طلاب
انجمن سواد رسانه مرکز فرهنگی هنری دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم با همکاری سازمان بسیج رسانه قم دوره آموزش روزنامه‌نگاری را برگزار می‌کند. 

استقرار 31 سامانه توسط مدیریت فناوری اطلاعات دفترتا پایان سال 1395
مدیر فناوری اطلاعات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم از استقرار 31 سامانه در حوزه های مختلف در مراکز هزینه دفتر توسط مدیریت  فناوری اطلاعات مرکز برنامه ریزی و نظارت راهبردی خبر داد.

شماره 276 ماهنامه فرهنگی کودکان ایران(پوپک) منتشر شد
شماره 276 ماهنامه فرهنگی کودکان ایران(پوپک) به صاحب امتیازی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم و به مدیرمسؤولی محمد حسنی ویژه خرداد 1396 چاپ و روانه بازار شد.

جشنواره کتاب نوآوری‌های قرآنی کشور فراخوان شد/ «طنین وحی»؛ کاری ابتکاری از حوزه علمیه
جشنواره کتاب نوآوری‌های قرآنی کشور از سوی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم برگزار می‌شود.

بررسی تصویرسازی از امام زمان (عج) در سینمای غرب
انجمن سواد رسانه مرکز فرهنگی هنری دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم و مرکز فرهنگی آموزشی فاطمه الزهرا (س) نشست سینما، منجی و آخرالزمان را برگزار می‌کنند.

ماهنامه سنجاقک در گام صد و چهل و هشتم
شماره صد و چهل و هشتم  ماهنامه سنجاقک از سوی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم منتشر و روانه بازار نشر شد.

نشست خبری فراخوان کتاب نوآوری های قرآنی کشور برگزار می شود
نشست خبری فراخوان کتاب نوآوری های قرآنی کشور با حضور رییس دفتر تبلیغات اسلامی اصفهان در مرکز همایش های غدیر قم برگزار می شود.

«جایگاه قرآن در حوزه»
رئیس پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در گفتگویی به جایگاه قرآن در حوزه علمیه پرداخت. متن کامل گفتگوی وی در ادامه می آید.

برگزاری مصاحبه داوطلبان دوره  دکتری دانشگاه باقرالعلوم(ع)/ زمان اعلام نتایج نهایی دهه اول شهریورماه
مدیر پذیرش و امور دانشجویی دانشگاه باقرالعلوم(ع) گفت: مصاحبه داوطلبان دوره های دکتری دانشگاه باقرالعلوم(ع) در هفته جاری از 10 تیرماه 1396 در حال برگزاری است.

گزارش تصویری
Guest (PortalGuest)

پورتال اطلاع رسانی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم
مجری سایت : شرکت سیگما